دردهای شکمی پس از خوردن یک وعده غذای چرب، ممکن است زنگ خطری برای بیداری یک دشمن خاموش به نام سنگ کیسه صفرا باشد. عضوی کوچک که برخلاف تصور عموم، تولیدکننده صفرا نیست، اما رسوب مواد در این انبار کوچک می‌تواند به یک وضعیت اورژانسی برای بیمار و دردسرساز برای تیم درمانی تبدیل شود که در دنیای امروز نباید به‌سادگی از کنار آن گذشت.

 

 به گزارش وبدا جهرم، دکتر عبدالعلی سپیدکار، متخصص جراحی عمومی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جهرم، در گفتگو با وبدا با تشریح فیزیولوژی کیسه صفرا گفت: کبد روزانه حدود ۱۰۰۰ سی‌سی صفرا تولید می‌کند که برای هضم و جذب غذا در روده ضروری است. از این مقدار، حدود ۵۰ سی‌سی در کیسه صفرای سالم ذخیره می‌شود. کیسه صفرا نقشی در تولید صفرا ندارد و با خوردن غذا، صرفاً محتویات خود را برای هضم بهتر تخلیه می‌کند.

 

▪️سنگ و لجن صفراوی چگونه ساخته می‌شود؟

▫️این عضو هیئت علمی دانشگاه تصریح کرد: هر عاملی که بتواند حلالیت و تعادل الکترولیتی صفرای تولید شده در کبد مثل بالا رفتن بیلی‌روبین و اسید صفراوی را به هم بزند، یا حرکت کیسه صفرا در ذخیره و تخلیه دچار اشکال شود، باعث می‌شود صفرای انبار شده رسوب کرده و به مرور تبدیل به سنگ یا لجن صفراوی شود. خطر اصلی زمانی است که شما غذای چرب می‌خورید؛ انقباض کیسه صفرا باعث حرکت سنگ و مسدود شدن راه خروج صفرا می‌گردد.

 

▪️ هشدار درباره علائم؛ درد کیسه صفرا را با معده اشتباه نگیرید!

▫️دکتر سپیدکار با اشاره به اینکه بسیاری از افراد سال‌ها به عنوان ضعف یا تورم معده و اثنی‌عشر تحت درمان‌های دارویی و خانگی قرار می‌گیرند، نشانه‌های زیر را یک زنگ خطر دانست:

▫️ دردی که معمولاً یک تا دو ساعت پس از مصرف غذا در بالا و سمت راست شکم شروع شده و بعضاً به پشت شانه راست و بین دو کتف کشیده می‌شود. ▫️ درد همیشه وحشتناک نیست؛ گاهی به صورت احساس سنگینی در بالای شکم همراه با دردی متوسط بروز می‌کند. ▫️ بروز زردی در چشم یا پوست (یرقان انسدادی). ▫️ تب و لرز همراه با درد شکمی که نشانه عفونت حاد است.

 

▪️ ۵ عامل اصلی تشکیل سنگ کیسه صفرا از نگاه دکتر سپیدکار:

۱. جنسیت: شیوع در خانم‌ها ۳ تا ۴ برابر آقایان است (به دلیل هورمون‌های زنانه). ۲. مسائل ژنتیکی و سوابق فامیلی. ۳. تغذیه: مصرف غذاهای پرچرب، فست‌فودها و انواع غذاهای آماده و کنسروی. ۴. رژیم‌های غیراصولی: رژیم‌های غذایی سخت برای کاهش وزن ناگهانی یا اعمال جراحی روی معده. ۵. بیماری‌های خاص: کم‌خونی‌های ژنتیکی (مانند تالاسمی و سیکل‌سل یا گلبول داسی‌شکل).

 

▪️ خط بطلان دکتر سپیدکار بر چند باور غلط رایج:

▫️ درمان با دارو و سنگ‌شکن: سنگ کیسه صفرا داروی خاصی ندارد و دستگاه‌های سنگ‌شکن نیز بی‌تأثیرند. داروها اثر چندانی ندارند و به فرض اثر، با قطع دارو مجدداً سنگ تولید می‌شود. نباید زمان را تلف کرد.

▫️ مشکل هضم بعد از عمل: با برداشتن کیسه صفرا از نظر جذب غذا مشکلی ایجاد نمی‌شود؛ چون صفرای مورد نیاز به صورت دائمی از کبد ترشح و وارد روده می‌شود.

▫️ رژیم غذایی مادام‌العمر: بعد از برداشتن کیسه صفرا نیازی به رعایت رژیم خاص غذایی نیست، زیرا آنزیم‌ها و صفرا همچنان از کبد ترشح می‌شوند.

 

▪️ تأکید این متخصص جراحی عمومی بر شناخت عوارض خطرناک و بهترین زمان عمل:

▫️به گفته دکتر سپیدکار بهترین درمان برای سنگ، لجن یا پولیپ کیسه صفرا، عمل جراحی لاپاراسکوپی است و بهتر است قبل از بروز عوارض زیر انجام شود: ۱. عفونت حاد کیسه صفرا ۲. ورود سنگ به مجاری صفراوی و یرقان انسدادی ۳. عفونت حاد پانکراس (لوزالمعده) ۴. سرطان کیسه صفرا (در موارد مزمن)

▫️ نکته طلایی دکتر سپیدکار برای تشخیص کم‌هزینه: بهترین، کم‌هزینه‌ترین و بی‌ضررترین روش برای تشخیص بیماری‌های کیسه صفرا، انجام سونوگرافی از شکم، کبد و مجاری صفراوی است که به سرعت وضعیت این عضو را مشخص می‌کند.