سالک؛ بیماری پیچیدهای که نادیده گرفته شد/ شکستن یک باور قدیمی درباره این بیماری
دکتر علی خامسیپور، پژوهشگر برجسته میکروبیولوژی و ایمونولوژی و عضو مرکز آموزش و پژوهش بیماریهای پوست و جذام دانشگاه علوم پزشکی تهران، با مرور مسیر علمی خود، از چالشهای درمان و پژوهش در بیماری لیشمنیوز (سالک و کالآزار)، موانع بینالمللی تولید واکسن و ضرورت بازگشت پزشکی به مأموریت انسانی خود سخن گفت.
به گزارش وبدا، دکتر علی خامسیپور، پژوهشگر برجسته میکروبیولوژی و ایمونولوژی و عضو مرکز آموزش و پژوهش بیماریهای پوست و جذام دانشگاه علوم پزشکی تهران، با مرور مسیر علمی خود، از چالشهای درمان و پژوهش در بیماری لیشمنیوز (سالک و کالآزار)، موانع بینالمللی تولید واکسن و ضرورت بازگشت پزشکی به مأموریت انسانی خود سخن گفت.
از اصفهان تا دانشگاههای طراز اول جهاندکتر خامسیپور با اشاره به مسیر تحصیلی خود اظهار کرد: من سال ۱۳۲۷ در اصفهان متولد شدم و تحصیلات ابتدایی و متوسطهام را در همان شهر گذراندم. لیسانس علوم آزمایشگاهی را از دانشگاه اصفهان گرفتم و فوقلیسانس پاتوبیولوژی را در دانشگاه تهران ادامه دادم. وی افزود: بهدلیل انقلاب فرهنگی، برای ادامه تحصیل به خارج از کشور رفتم؛ ابتدا در آلمان ایمونولوژی خواندم و سپس در آمریکا دکترای میکروبیولوژی و دوره پستداک ایمونولوژی را در دانشگاه ارواین کالیفرنیا گذراندم.
بازگشت به ایران با انگیزهای علمی، نه اداری این پژوهشگر با اشاره به بازگشت خود به ایران گفت: به دعوت سازمان جهانی بهداشت و به درخواست استاد راهنمایم، مرحوم دکتر فرخ مدبر، برای یک جلسه علمی به ایران آمدم، اما همان سفر باعث شد بمانم و کار روی لیشمنیوز را ادامه بدهم. او تأکید کرد: من به سراغ مرکز پوست و جذام نرفتم؛ این بیماری انگلی لیشمنیوز بود که بهد لیل اهمیتش در ایمونولوژی، من را به این مسیر کشاند.
شکستن یک باور قدیمی درباره سالک دکتر خامسیپور یکی از مهمترین دستاوردهای علمی خود را رد یک باور قدیمی دانست و توضیح داد: سالها تصور میشد اگر تست پوستی لیشمنین مثبت باشد، فرد مصون است؛ اما ما در مطالعات میدانی در اصفهان و بم نشان دادیم همین افراد هم به سالک مبتلا میشوند. وی با انتقاد از سادهسازی این بیماری افزود: اینکه میگویند سالک یک زخم ساده و خودبهخود بهبودیابنده است، تعریف غلطی است. لیشمنیوز بیماری پیچیدهای است که بهدلیل شیوع در مناطق فقیر جهان، جدی گرفته نشده است.
تحریمها؛ مانعی پنهان اما مؤثر این استاد دانشگاه با اشاره به چالشهای بینالمللی پژوهش گفت: تحریمها یکی از بزرگترین موانع ما بود. حتی در پروژههای مشترکی که ایرانیها نقش اصلی داشتند، از ترس تحریم نامی از ما برده نمیشد.
پزشکی فراتر از آزمایشگاه دکتر خامسیپور با یادآوری خاطرهای تلخ از یکی از بیماران گفت: پسربچهای را به یاد دارم که شدت زخمهای سالک و طرد اجتماعی، او را به انزوا کشاند و در نهایت از بین رفت. اینها لحظههایی است که آدم را برای ادامه مسیر مصممتر میکند. وی خطاب به پزشکان جوان تأکید کرد: اگر پزشکی فقط به زیبایی و پول فکر کند، از مسیر اصلی خودش دور شده است. درمان بیماریهای واقعی، مسئولیت اجتماعی ماست. او افزود: بدون پژوهش علمی درست، پیشرفت پزشکی غیرممکن است. درمان از دل تحقیق بیرون میآید، نه از مسیرهای میانبُر.
میراث علمی؛ فراتر از تولید واکسن این پژوهشگر با نگاهی متواضعانه گفت: اینکه نتوانستیم واکسن نهایی لیشمنیوز را تولید کنیم، همیشه برای من حس شرمندگی دارد؛ اما خوشحالم که این مسیر به شکلگیری اولین کمیته اخلاق در ایران و برگزاری کارگاههای پژوهشی بینالمللی منجر شد. وی در پایان خاطرنشان کرد: هر کاری که انسان انجام میدهد، در نهایت به خودش بازمیگردد؛ چه خوب و چه بد.
علم، مسیری جمعی و ماندگار دکتر خامسیپور فعالیت علمی خود را چنین توصیف کرد: کار پژوهشی مثل حفر قنات است؛ شاید خودِ مغنی به آب نرسد، اما همین تلاشها راه را برای دیگران باز میکند. علم یک کار فردی نیست، یک جریان جمعی و پیوسته است.
نظر دهید