۱۴۰۱ جمعه ۸ مهر
مرکز مهارتهای بالینی
معرفي مركز

مرکز مهارتهای بالینی

نقش مراکز مهارت های بالینی

یکی از ویژگی های آموزش علوم پزشکی لزوم یادگیری تعداد زیادی از مهارت های عملی و ارتباطی در کنار حیطه های دانشی و نظری است. این خصوصیت آموزش پزشکی موجب شده تا از دیرباز دانشجویان علوم پزشکی پا به پای استادان خود در آزمایشگاه ها، بیمارستان ها و بر بالین بیمار به مشاهده و تمرین مهارت های عملی، تجربه مهارت های ارتباطی با همکاران، بیماران و کسب نگرش های لازم بپردازند. دردهه های اخیر با علمی تر شدن فرآیند آموزش، رشد تکنولوژی آموزشی و افزایش اهمیت ارزش های مطرح در اخلاق پزشکی، از جمله احترام به بیمار و صدمه هر چه کمتر به وی حین آموزش، روش های سنتی مورد سؤال قرار گرفته اند. تحقیقات نشان داده اند که بین فرآیند تدریس و مراحل یادگیری تفاوت زیادی وجود دارد. اگر دانشجو تمرین کافی نداشته باشد، ترس از شکست و اشتباه کردن، مانع از عملکرد درست وی می شود. نتایج بررسی ها نشان داد تمایل فزاینده ای برای راندن تدریس مهارت های بالینی به سمت خارج از بخش های بستری و بالین بیمار در سراسر جهان وجود دارد که شاید بتوان علت آن را دودسته عوامل دانست: دسته اول را باید در پاسخ به پیشرفت های آموزشی روز جستجو کرد که موجب تشویق به تمرکز در ارزیابی مهارت های محوری دانشجویان می شود بدین جهت دانشجویان نیاز به فرصت های یادگیری برای تمرین و یادگیری انجام این مهارت ها در محیطی مطمئن و با توانمندی بالا دارند. از طرفی عوامل و فشارهای خارجی مانند عدم تحمل در برخورد با دانشجویان و پزشکان مبتدی و افزایش تعداد دانشجویان و تخصصی شدن بخش ها و دوره های چرخشی مانند کارآموزی را می توان دسته دوم عوامل به حساب آورد. هم اکنون به خوبی مشخص گردیده که شکل سنتی آموزش بالینی به دلایل متعددی قادر به یاد دهی مؤثر تمامی مهارت های بالینی لازم به دانشجویان نمی باشد. تراکم دانشجو کمبود فضا، استرس دانشجو در اولین مواجهات بالینی و رعایت حقوق بیماران از جمله محدودیت های یادگیری بربالین بیمار
می باشد که ضرورت واحد آموزش مهارت های بالینی را تأکید می کند. نتایج این مطالعات دانشگاه ها را به جستجوی روش های نوین و کارآمد آموزش مهارت های بالینی ترغیب نموده تا از این طریق بهره وری آموزشی افزایش یابد. نتیجه پاسخ به این ضرورت ایجاد بخش ها یا مراکزی بود که آموزش مهارت های بالینی عمومی را چه به صورت مهارت های رفتاری
(Behavioral) و یا مهارت های ابزاری (Procedural) در دانشگاه و دانشکده ها عهده دار باشند. این بخش ها به اسامی های گوناگون معرفی شده اند: مانند مرکز مهارت های بالینی (Clinical Skill Center) آزمایشگاه ها یا مهارت گاههای بالینی (Clinical Skill Laboratory) که بخش مهارت های بالینی (Clinical Skill Department) جهت همخوانی با سایر بخش های بالینی و جامعیت آن انتخاب شده است. یکی از تمهیدات مناسب برای تدریس مهارت های بالینی استفاده از این مراکز است. با این حال هنوز نمی توان نقش جایگاه های بالینی مانند بخش های بستری و درمانگاه سرپایی را در یادگیری و تمرین نادیده گرفت.

به واسطه کوتاه شدن دوره بستری در بیمارستانها، کاهش تخت های بستری و افزایش مراقبت بیماران در جامعه، اغلب افراد بستری در بیمارستان موقعیت مناسبی را برای یادگیری مهارتهای بالینی پایه دانشجویان پزشکی فراهم نمی کنند. از سوی دیگر، با توجه به محدودیتهای یادگیری بر بالین بیمار و مورد توجه قرار گرفتن حقوق بیماران، امروزه تاکید بر آموزش مهارتهای بالینی و ارتباطی و ایجاد نگرش در دانشجویان بسیار مورد توجه قرار گرفته است.مرکز یادگیری مهارتهای بالینی (CSLC) در پاسخ به تغییرات ایجاد شده در نحوه آموزش، فرصتی را فراهم می آورد تا دانشجویان پزشکی با استفاده از انواع وسایل کمک آموزشی، مدلها و مانکن ها بتوانند مهارتهای بالینی و ارتباطی خود را در محیطی آرام و کنترل شده افزایش دهند. در بررسی که بر روی 20 مرکز مهارتهای بالینی در نقاط مختلف دنیا از طریق اینترنت، همراه با مرور مقالات مربوط به CLSC به عمل آمده، مشخص شده که CLSC توانسته است پیوندی بین مطالب تئوری و مهارتهای عملی ایجاد کرده، استرس دانشجویان را در برخورد اولیه با بیمار کاهش داده و مهارتهای ارتباطی را در کنار مهارتهای عملی در برخورد بهتر با بیماران، به آنها آموزش دهد. یک CLSC موفق باید قابل انعطاف در برنامه ریزی، صحیح و بدون نقص در برنامه آموزشی و مطابق با اهداف آموزشی دانشگاه باشد و برای رسیدن به این منظور، نیازمند به برنامه ریزی و سازماندهی می باشد.

مرکز مهارت های بالینی با توسعه مهارت های یادگیری مستقل و خودآموزی، دانشجویان را به فراگیرندگان مستقل تبدیل می نماید. این مراکز به منظور فراهم کردن محیطی که دانشجویان بتوانند مهارت های بالینی را به صورت نظام یافته، سالم و کنترل شده فراگیرند، ایجاد شده اند و از طریق بکارگیری راهبردهای آموزشی مؤثر که براساس نیاز و تجربه دانشجویان طراحی شده اند ممکن می گردد. امکانات این مراکز معمولاً شامل فضایی است که دانشجویان در آن می توانند با استفاده از مانکن ها، همکلاسی ها، بیماران واقعی و بیمارنماها توان بالینی خود را ارتقاء دهند. که با استفاده از سیستم های مدار بسته یا مستقیماً توسط بیمارنماهای آموزشی یا توسط اساتید هیأت علمی به دانشجویان بازخورد خواهد داد.

-        تجربیات چند دهه اخیر ضرورت تأسیس این مراکز را به دلایل زیر اثبات نموده است:

رعایت حقوق بیماران، رساندن کمترین صدمه به آنها، نیاز به ایجاد فرصت یادگیری استاندارد مهارت های بالینی و احتراز آسیب روانی دانشجو

تاریخچه:

راه اندازی مرکز مهارت ها در پردیس دانشگاه:

اولین مرکز مهارتهای بالینی وابسته به دانشگاه در سال1383در محل اورژانس دانشگاه با همکاری مرکز مطالعات و توسعه جهت آموزش مهارتهای عملی به دانشجویان پزشکی دوره سمیولوژی- بالینی راه اندازی و با استفاده از مولاژها کارگاه های مختلفی جهت اساتید ،کارمندان درمانی , دانشجویان برگزار نموده است .سپس تاسال1389درکلینیک هنری مستقر بود .اما مولاژهای این مرکز در آذر ماه سال1389به سایت پردیس منتقل شد و با تلاش و حمایتهای مسئولان ذیربط در شهریور سال 1389 مکان موقتی به مرکز توسعه جهت راه اندازیskill lab واگذار گردید و با توجه به ضرورت آماده نمودن محل و خریداری مولاژ ها ی مورد نیاز گروههای آموزشی و تکمیل فضای آموزشی در اسفند 1390به صورت رسمی افتتاح گردید . و فعالیتهای عمده این مرکز به صورت برگزاری کارگاه و کلاس های آموزشی توسط اساتید می باشد. از سال 84 تا کنون اساتید گروه ماژور و مینور جهت آموزش دانشجویان بالینی از مولاژهای مربوطه درSkill Lab استفاده می نمایند.  شایان ذکر است درهمین مرکز آزمون آسکی در سال 87-1386 در 3 نوبت جهت دانشجویان بالینی اکسترن و اینترن بخش اطفال وبخش داخلی در Skill Lab اجرا ، همچنین درسال1388جهت اکسترن واینترنهای بخش جراحی این آزمون برگزار گردیده است و از آن سال تاکنون سالیانه بطور روتین آزمون آسکی در حال برگزاری می باشد.

راه اندازی مرکز مهارت ها بیمارستان پیمانیه و مطهری :

به منظور افزایش آموزش بالینی و دسترسی آسان دانشجویان بالینی به مولاژها و فضای آموزش ایمن و به دور از خطر آسیب به بیمار و همچنین ایجاد فرصتی جهت آموزش رویه های درمانی توسط اساتید بخش های مختلف و ضرورت استقرار مرکز مهارت های بالینی در بیمارستان اقداماتی توسط مدیریت EDC و معاونت محترم آموزشی دانشگاه در راستای راه اندازی این مرکز در بیمارستان پیمانیه با حمایت های ریاست محترم دانشگاه صورت پذیرفت به طوریکه جهت تجهیز این مرکز به ارزش 90میلیون تومان مولاژ در راستای آموزش پروسیجرهای بخش های زنان-جراحی-پرستاری-اطفال-داخلی-بیهوشی-ENT خریداری گردیده است.

همچنین در سال 1395در بیمارستان استاد مطهری نیز مرکز مهارتهای بالینی با خرید مولاژ و مانکن های آموزشی در راستای آموزش پروسیجرهای بخش زنان،اطفال و بیهوشی افتتاح گردید.

رسالت و اهداف :

رسالت ایجاد مرکزی است تا در راستای اهداف دانشگاه و با همکاری و آموزش بین بخشی ، به آموزش و حفظ مهارتهای پزشکی و پرستاری در دانشجویان بپردازد. و از این طریق ، کیفیت مراقبت از بیماران را ارتقاء دهد . همچنین با انجام پژوهش به دنبال طراحی و ارزیابی استراتژی های جدید آموزش و ارزشیابی هستیم تا با کمک آنها فراگیری مستقل را ترویج دهیم و راههای جدیدی در آموزش پزشکی و پرستاری بگشائیم .

هدف:

هدف عمده این مراکز آموزش مهارت های بالینی، شبیه سازی محیط بالینی است به طوری که بتوان آموزش را کنترل و تمرین نمود. بدیهی است که این مراکز تنها مکمل محیط بالینی واقعی بوده و به هیچ عنوان جایگزین آن نمی شوند. این مرکز متعهد است محیطی ایمن برای تدریس و فراگیری مهارت های بالینی و ارتباطی ایجاد نماید. هدف ایجاد مراکزی است تا با همکاری و آموزش بین بخشی، به ایجاد و حفظ مهارت های پزشکی و پرستاری در دانشجویان پرداخته و از این طریق کیفیت مراقبت از بیماران را ارتقاء دهد. همچنین با انجام پژوهش به دنبال طراحی های جدید آموزش و ارزشیابی است تا با کمک آن فراگیران مستقل را ترویج دهد و راه های جدیدی در آموزش پزشکی و پرستاری بگشاید. باید توجه داشت این مراکز مختص رشته پزشکی نبوده و افراد مختلفی از رشته های گوناگون مانند فیزیوتراپیست ها، ماماها، کارشناسان آزمایشگاهی و روان شناسان به عنوان مدرس در این مراکز حضور می یابند. به همین طریق دانشجویان رشته های مختلف نیز می توانند در این مراکز حاضر شوند. با وجود این برخی مراکز به حضور دانشجویان پزشکی و پرستاری اکتفا نموده اند.


ضرورت تأسیس و راه اندازی

1- ارتقاء سطح آموزش عملی

2-‌ ضرورت رعایت حقوق بیماران

3-کاهش استرس روانی دانشجویان رشته های علوم پزشکی 

4-‌ فراهم آوردن فرصت یادگیری و تمرین برای دانشجویان قبل از ورود به محیط بالینی 

برای دستیابی به چنین اهدافی، ایجاد بستر مناسب یادگیری و تمرین مهارتهای رفتاری و ابزاری برای دانشجویان و سایر فراگیران قبل از ورود به محیط بالینی ضروری است.

توانایی های مربوط به مهارت های بالینی:

* مهارت های ارتباطی و گرفتن شرح حال

* معاینه بالینی، مهارت های بالینی و مهارت های مربوط به اقدامات عملی

* مهارت های تشخیصی و درمانی

* نگرش حرفه ای و آگاهی از اصول اخلاقی ارائه خدمات بهداشتی

*مهارت های مربوط به احیاء پایه و پیشرفته قلبی ریوی

* مهارت های مربوط به تفکر منطقی، استدلال و حل مشکلات

* مهارت های مربوط به کارگروهی، سازماندهی و مدیریت

* مهارت های مربوط به تکنولوژی اطلاعات

مزایای آموزش مهارتهای بالینی

1-  می‌توان پیچیدگی یادگیری را کنترل کرد و آن را با برنامه‌ریزی بهتر و دقیقتری ارائه داد. مثلاً آموزش یک مهارت در بیمارستان که محیطی شلوغ و با حوادث غیر قابل پیش‌بینی است، بازدهی نسبتاً کمی دارد.

2- انجام مهارت می تواند تکرار شود، در صورتیکه در روی بیمار واقعی این امکان وجود ندارد ( تکرار در محیط امن).

3-  اشتباه در مراکز مهارتها قابل پذیرش است ولی روی بیمار واقعی نه.

4- در یک مرکز مهارتها بازخورد مستقیم (با استفاده از وسایل سمعی- بصری، بازخورد همکاران و ارزشیابی مدرسان و پرسنل) ممکن می‌باشد.

5-  آموزش در مرکز مهارتها وابسته به بیمار نیست و این درحالی است که  اگر تعداد بیماران بیمارستان یا درمانگاه کاهش یابد، آموزش مختل می‌شود.

مشکلات یک بیمار با یک بیماری‌ مزمن در یک دوره کوتاه زمانی می‌تواند مطرح و آموزش داده شود.آموزش مهارتها درمرکز مهارتهای بالینی عامل انگیزشی خوبی است چرا که کسب دانش و مهارت به صورت توأم صورت می‌گیرد.

6- آموزش مهارتها در مرکز مهارتها باعث یادگیری استاندارد «رویه‌های انجام مهارت» می‌شود.

7- کاهش استرس مدرسان، استادان و دانشجویان در امر آموزش و فراگیری مهارتها (به دلیل واقعی نبودن بیماران) از مزایای دیگر این مراکز است.

8- یادگیری در این مراکز می‌تواند به صورت خودآموزی و یادگیری فعال صورت گیرد.

9- این مراکز باعث کمتر شدن بدبینی نسبت به مراکز آموزشی و درمانی می‌شوند زیرا با یادگیری بهتر و کاملتر در مراکز مهارتهای بالینی احتمال بروز خطاهای پزشکی از سوی دانشجویان، کارورزان و دستیاران کاهش می‌یابد.

به این ترتیب مراکز آموزش مهارتهای بالینی، پلی بین آموزش در کلاسهای درس نظری و محیط بالینی بشمار می‌روند.


 

خلاصه: دانشگاه به عنوان مغز جامعه مدرن، جایگاه کسب تولید و نشر دانش است.

-        برای نیل به اهداف، اعضای جامعه دانشگاهی نیاز به مهارت های خاصی دارند.

-        آموزش این مهارت ها از راه سینه به سینه و برنامه ریزی نشده کارآمد نیست.

-        سابقه این مراکز در دنیا طولانی بوده عملکرد آن در سایر کشورها نشان از موفقیت آنها در ارتقاء مهارت های دانشگاهی دانشجویان دارد.

 

 

 

دانلود فایل ورد...دانلود فایل
pdf

تاریخ :
1400/07/18
تعداد بازدید:
123
کسب عنوان بهترین پوستر و ارائه پوستر برای دانشجوی استعداد درخشان دانشگاه آقای سبحان مهرافشان
1401/06/30
افتخار آفرینان چهاردهمین المپیاد علمی دانشجویان
1401/06/30
برگزاری وبینار مختص مسئولین دفاتر استعداد درخشان دانشگاههای منطقه 5 آمایشی
1401/05/19
اطلاعیه ها
اطلاعیه ها
رویداد ها
رویداد ها
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal