۱۳۹۹ شنبه ۴ بهمن
مقاومت میکروب ها تحت تاثیر چه عواملی ایجاد می شود؟

مقاومت میکروبی که اغلب به عنوان مقاومت دارویی شناخته می شود هنگامی اتفاق می افتد که میکروارگانیسم هایی مانند باکتری ، ویروس ، قارچ وانگل به گونه ای تغییر می کنند که ارائه داروهایی که قبلاً برای درمان عفونت های حاصل از آنها استفاده می شد بی اثر می شود. این موضوع یک نگرانی عمده است زیرا یک عفونت مقاوم ممکن است کشنده باشد، به دیگران منتقل شود ،گسترش پیدا کند وباعث تحمیل هزینه های سنگین به افراد وجامعه شود . تمرکز روز جهانی بهداشت درسال 2011 برروی مقاومت به داروهای ضد میکروبی وگسترش جهانی آن است که اطلاع رسانی این موضوع بهداشتی در تمام جهان ضرورت یافته است .

 

داروهای ضد میکروبی چیست ؟

داروهای ضد میکروبی داروهایی هستندکه برای درمان عفونت هایی بکار می روند که توسط میکروارگانیسم هایی مثل باکتری ، قارچ ، انگل و ویروس ایجاد شده اند، تا قبل از کشف ودسترسی به داروهای ضد میکروبی در دهه 1940 مردم از بیماریهای عفونی از بین می رفتند اما امروزه ما نمی توانیم دنیای بدون داروهای ضد میکروبی را تصور کنیم .ازسوی دیگر مصرف وسوء مصرف این داروها در پزشکی ودامپروری در 70 سال گذشته تعداد وانواع میکروبهایی را که نسبت به این داروها مقاوم شده اند افزایش داده است .

 

مقاومت باکتریها چگونه وتحت تاثیر چه عواملی ایجاد می شود؟

زمانی که باکتری در مقابل ناسازگاری محیطی قرار می گیرد عکس العمل نشان می دهد. به بیان دیگر تغییرات ژنتیکی که در باکتری رخ می دهد منجر به مقاوم شدن آنها وظهور اشکال مقاوم به آنتی بیوتیک ها می شود. به عنوان مثال استافیلوکوک ها باکتریهایی هستند که ذاتاً در 50 سال قبل به پنی سیلین جواب می دادند و لیکن اکنون استافیلوکوکی را که بتواند به پنی سیلسن حساس باشد به ندرت پیدا می کنیم .

 

 

چگونگی تاثیر آنتی بیوتیک ها برچرخه فعالیت میکروبها :

یکی از مکانیسم هایی که منجر به مقاومت باکتری در برابر آنتی بیوتیک می شود قابلیت تولید آنزیم است. آنزیم ماده ای است که بسیاری از واکنش های شیمیایی را در سطح سلول تسریع می کند . مثلا تولید آنزیم پنی سیلیناز که باعث از بین بردن آنتی بیوتیک پنی سیلین می شود ؛ باکتریهایی که دچار تغییرات ژنتیکی شده اند به محض قرارگیری در معرض پنی سیلین تولید آنزیم نموده وبنابراین اثر آنتی بیوتیک پنی سیلین را ازبین می برند .

عوامل ایجادکننده مقاومت دارویی شامل :

متاسفانه قسمت عمده ای از 30 میلیون نسخه ای که در سال برای مصرف آنتی بیوتیک تجویز می شود بی دلیل بوده است چرا که عامل بیماری افراد ویروسی ونه میکروبی است . لازم به ذکر است تجویز آنتی بیوتیک پس از تشخیص بیماری توسط پزشک باید به طور کاملاً اختصاصی و با تاکید برمصرف دوز ( مقدار ) مناسب صورت گیرد ، ممکن است نشانه های بیماری در دو نفر یکسان باشد ولیکن نوع آنتی بیوتیک تجویزی برای آنها یکسان نباشد . به طور کلی مصرف نامناسب وغیر منطقی دارو از عمده ترین عوامل ایجادکننده مقاومت میکروبی است . به عنوان مثال هنگامی که مقدار دوز کافی برای درمان تجویز نمی شود ویا داروی تجویز شده تا انتها به مصرف نمی رسد ، استفاده نامناسب از داروهای آنتی میکروبیال در زمانی که ضرورت ندارد مانند سرماخوردگی های ویروسی ، مصرف خودسرانه داروهای آنتی میکروبیال بدون تجویز پزشک ، مصرف بیش از حد و سوء مصرف

داروهای ضد میکروبی ، ضعف اقدامات پیشگیری وکنترل عفونت .

درصورتی که آنتی بیوتیک درست مصرف نشود حتی علایم بیماری ممکن است بعداز 2 تا 3 روز ازبین برود ولی این دلیلی برخاتمه روند درمان با آنتی بیوتیک نیست ؛ زیرا این عمل تنها باکتریهای حساس را ازبین می برد وتعدادی باکتری دیگر را درمحل درگیر باقی می گذارد که منجر به رشد دوباره باکتری مقاوم و بروز عفونت ثانویه در همان محل می شود .

یکی دیگر از مشکلات ایجاد شده سوء مصرف آنتی بیوتیک ها است که این امر می تواند باعث از بین رفتن میکروب های مفید در دستگاه گوارش شود که این امر باعث ایجاد عفونت ها وسایر ناراحتی های گوارش می گردد . بنابراین می بایست آنتی بیوتیک براساس تجویز پزشک ونه خوددرمانی با همان مقداری( دوز ) که پزشک تجویز نموده است مصرف شود .

آنچه مشخص است اینکه مصرف غیر منطقی و خود سرانه دارو نه تنها موجب درمان بیماری نمی شود بلکه باعث ایجاد عوارض دارویی در طولانی مدت نیز می گردد.تحقیقات انجام شده در کشورمان نشان می دهد که ایرانی ها بیش از استاندارد جهانی دارو مصرف می کنند. به طوری که 10 تا 15 درصد داروها بدون مشورت با پزشک و خودسرانه مصرف می شود. دراین بین داروهای مسکن و آنتی بیوتیک بیشترین میزان مصرف خودسرانه دارو را تشکیل می دهند.این وضعیت باعث شده علت بستری 10 تا 20 درصد بیماران در بیمارستانها ناشی از عوارض دارویی عنوان شود و در این بین سالمندان ،زنان باردار و کودکان، بیشتر در معرض خطر عوارض دارویی قرار دارند.

در هر حال اصلاح رفتار غلط "تجویز غیر منطقی دارو" و "مصرف خودسرانه دارو" که به یک فرهنگ از نوع نادرست آن تبدیل شده است نیازمند عزم همگانی و ملی است.

پس توجه کنیم:

- در صورت ابتلا به بیماری ویروسی از پزشک تقاضای آنتی بیوتیک نکنید .

-آنتی بیوتیک های باقی مانده را دور بریزید ، زیرا داروی تجویزی روی همان عفونت به خصوص تاثیر دارد وصرفاً برا ی درمان همان بیماری خاص شما تجویز شده است .

-دوره درمان را حتی در صورت بهبودی کامل کنید .

- دارو را سر ساعت مصرف کنید .

- هرگز داروی خود را به دیگران پیشنهاد نکنید.

- در صورت فراموش کردن دوز مصرفی یا اشتباه درمصرف دارو ، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

 

 

 

معاونت غذا و دارو- دانشگاه علوم پزشکی جهرم

 

 

تاریخ:
1399/10/15
تعداد بازدید:
111
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
کد امنیت
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal