۱۳۹۶ دوشنبه ۲۰ آذر
سرطان تخمدان

سرطان تخمدان:

سرطان تخمدان گونه‌اي سرطان است كه با ايجاد سلول‌هاي غير عادي در تخمدان كه توانايي حمله به ساير قسمت‌هاي بدن (از جمله درون شكم، غدد لنفاوي، ريه‌ها و كبد) را دارند، شروع مي‌شود. ممكن است شروع اين بيماري با علائم مبهم و يا غيرآشكار همراه باشد، ولي با پيشرفت سرطان احتمال بروز علائم بيشتر مي‌شود. مطابق آمار، اين بيماري به عنوان هفتمين نوع رايج سرطان و هشتمين عامل مرگ ناشي از سرطان در زنان شناخته شده است.پزشكان سرطان تخمدان را "قاتل خاموش" ناميده‌‌اند؛ زيرا معمولا علائم آن وقتي ظاهر مي‌‌شود كه بيماري به مراحل پيشرفته رسيده است و عمدتا غيرقابل درمان است.

 

علائم سرطان تخمدان چيست؟

به علت قرار گرفتن تخمدان‌‌ها در عمق لگن، علائم سرطان تخمدان دير ظاهر مي‌‌شود. با اين حال علائم سرطان تخمدان مي‌تواند شامل موارد زير ‌باشد:

o        آروغ زدن، نفخ شكمي و مشكلات گوارشي

o        احساس فشار و درد در لگن يا پشت پاها

o        تورم و درد در شكم

o        اشكال در خوردن و به سرعت احساس پري كردن

o        نياز به ادرار كردن مكرر يا فوري

البته علائم ذكر شده خيلي غيراختصاصي و مبهم هستند و ممكن است با بسياري از بيماري‌هاي ديگر مانند سندروم روده تحريك‌پذير، مشكلات قاعدگي و عفونت‌هاي مثانه هم همراه باشند.در يك بررسي مشاهدات نشان مي‌دهد كه از هر 100 زني كه اين علائم را تجربه مي‌كنند، تنها يكي از آنها واقعا سرطان تخمدان در مراحل اوليه دارد. با اين وجود بسياري از متخصصان توافق دارند كه توجه به اين علائم بهترين كاري است كه در حال حاضر مي‌توان انجام داد و زناني كه علائم لگني جديد و غيرقابل ‌توضيح پيدا كرده‌‌اند و دست كم براي يك ماه طول كشيده است، بايد به پزشك مراجعه كنند.

 

خطر سرطان تخمدان در چه كساني بيشتر است؟

 

o        زناني كه مادر، دختر يا خواهر آنها به سرطان تخمدان مبتلا شده‌اند بيش‌تر از ديگران در معرض ابتلا به اين بيماري قرار دارند. (از لحاظ ژنتيكي خطر بالاتري براي ابتلا به اين سرطان وجود دارد.)

o        بيماراني كه قبلاً به سرطان پستان، سرطان رحم، سرطان روده بزرگ يا راست‌روده مبتلا بوده‌اند بيش‌تر از ديگران در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان قرار دارند.

o        زناني كه بيشتر تخمك‌گذاري مي‌كنند. (بنابراين خانم‌هايي كه هيچ موقع باردار نشده‌اند بيشتر در معرض خطر هستند.)

o        خانم‌هايي كه تخمك گذاريشان در سنين پايين‌تري آغاز مي‌شود يا در سن بالاتري يائسه مي‌شوند.

o        بعضي از مطالعات نشان داده‌اند كه زناني كه براي مدت 10 سال يا بيش‌تر تنها از استروژن (بدون پروژسترون) استفاده كرده‌اند بيش‌تر از ديگران در معرض خطر ابتلا به سرطان تخمدان قرار دارند.

از ديگر عوامل خطر ساز مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

o        هورمون درماني پس از يائسگي

o        داروهاي باروري

o        مرض چاقي

عوامل كاهش دهنده خطر ابتلاء به سرطان تخمدان:

o        كنترل هورموني

o        بستن لوله‌هاي رحمي

o        شيردهي

 

انواع سرطان تخمدان

رايج‌ترين نوع سرطان تخمدان كه بيش از 95٪ موارد را شامل مي‌شود، كارسينوماي تخمدان است؛ يعني سرطاني كه بر روي لايه‌ي پوشاننده داخلي رحم تشكيل مي‌شود.

-كارسينوما چيست؟ كارسينوما، شامل سرطان‌هايي است كه سازنده پوست (مثل سرطان پوست) يا پوشاننده لايه‌ي داخلي اعضا (مثل سرطان تخمدان) و يا سازنده غدد (مثل سرطان پستان)هستند.

حدود پنج نوع اصلي از كارسينوماي تخمدان وجود دارد كه در ميان آن‌ها، نوعي كه از خطر و جديت بالاتري برخوردار است، شايع‌ترين نوع بيماري است. پزشكان بر اين باورند كه اين تومورها از سلول‌هايي آغاز مي‌شوند كه تخمدان‌ها را مي‌پوشانند.

ديگر گونه‌هاي اين بيماري ممكن است از لوله رحم آغاز شوند. پزشكان اعتقاد دارند، سرطان‌هاي تخمدان كه از مژك‌هاي لوله‌هاي فالوپ نشات مي‌گيرند، ممكن است 75 درصد سرطان‌هاي تخمدان را كه به مرگ بيمار منجر مي‌شوند، ‌تشكيل دهند. در واقع اين نوع سرطان تخمدان چون در لوله‌هاي فالوپ كه آزاد و آويزان هستند، ‌قرار دارند، بنابراين سلول‌هاي جداشده سرطاني مي‌توانند روي تخمدان كاشته شوند و از همه مهمتر در همان مراحل ابتدايي به سراسر شكم منتشر شوند. در مقابل سرطان‌هاي تخمدان "خوب"، ممكن است از كيست‌هاي درون تخمدان نشات بگيرند و به صورت تومورهايي در ‌آيند كه براي مدت طولاني مخفي باقي مي‌مانند و به رشد خود ادامه مي‌دهند و مي‌توان آن‌ها را در معاينه لگني شناسايي و با جراحي خارج كرد.

مراحل سرطان تخمدان

همانند سرطان‌هاي ديگر، اين سرطان نيز به چهار مرحله تقسيم بندي مي‌شود:

o        مرحله يا درجه يك: سلول‌هاي سرطاني در يك يا هر دو تخمدان وجود دارد و سلول‌هاي سرطاني در سطح (رويه) تخمدان‌ها يا در مايعات جمع‌آوري شده از ناحيه شكم قابل مشاهده خواهد بود.

o        مرحله يا درجه دو: سلول‌هاي سرطاني از يك يا هر دو تخمدان به ديگر بافت‌هاي لگن رسوخ كرده‌اند.سلول‌هاي سرطاني در اين مرحله روي لوله‌هاي تخمدان، رحم يا ديگر بافت‌هاي درون لگن مشاهده مي‌شود و در مايعات جمع‌آوري شده از ناحيه شكم نيز ديده مي‌شوند.

علائم سرطان تخمدان - مراحله اول سرطان تخمدان - مرحله دوم سرطان تخمدان

 

o        مرحله يا درجه سه: سلول‌هاي سرطاني به بافت‌هاي خارج از لگن يا به غدد لنفاوي آن منطقه نفوذ كرده‌اند. گاهي سلول‌هاي سرطاني در خارج از كبد نيز قابل مشاهده هستند.

o        مرحله يا درجه چهار: سلول‌هاي سرطاني در بافت‌هاي خارج از شكم و لگن رسوخ كرده‌اند و حتي در درون كبد، ريه‌ها يا ديگر اندام‌ها قابل مشاهده هستند.

 

علائم سرطان تخمدان - مرحله سوم سرطان تخمدان - مرحله چهارم سرطان تخمدان

 

راه‌ هاي تشخيص سرطان تخمدان

تشخيص زودرس سرطان تخمدان به دلايل بسيار مشكل است. زيرا تومورهاي تخمداني كه در مراحل اوليه قرار دارند،‌ به ندرت در معاينه لگني معمول بوسيله پزشك كشف مي‌شوند؛ چرا كه تخمدان‌ها در عمق بدن قرار دارند و لمس كردن در حين معاينه مشكل است. همچمنين برخلاف سرطان روده بزرگ كه ممكن است در ابتدا به صورت يك ضايعه پيش‌ سرطاني به نام پوليپ ظاهر شود و بتوان آن‌را با آندوسكوپي ديد و برداشت، در سرطان تخمدان ضايعه پيش‌ سرطاني‌ وجود ندارد. در ادامه به راه هاي تشخيص سرطان تخمدان كه در حال حاضر وجود دارد خواهيم پرداخت:

o        معاينه فيزيكي:پزشك علائم عمومي مربوط به سلامت شما را بررسي مي‌كند و براي بررسي احتمال وجود تومورها يا هرگونه تجمع غيرعادي مايعات (آسيت – مايع داخل صفاقي) در ناحيه شكم، با استفاده از انگشتان خود اين ناحيه را لمس كرده و به آرامي روي آن فشار وارد مي‌كند.مي‌توان نمونه‌اي از مايعات را خارج كرد و اين نمونه را از لحاظ دارا بودن سلول‌هاي سرطان تخمدان مورد بررسي قرار داد.

o        معاينه لگني: پزشك تخمدان‌ها و اندام‌هاي مجاور آن را از لحاظ وجود توده‌ها يا هرگونه تغييري در شكل و اندازه‌شان مورد معاينه قرار مي‌دهد. آزمايش پاپ اسمير بخشي از يك معاينه لگني است ولي از اين آزمايش براي جمع‌آوري سلول‌هاي تخمدان و نيز تشخيص سرطان آن استفاده نمي‌شود.

o        سونوگرافي واژن: يكي از راه‌هاي تشخيص زودرس سرطان تخمدان، سونوگرافي از راه واژن است كه در آن مولد امواج صوتي به درون واژن فرستاده مي‌شود تا تصاوير سونوگرافي از تخمدان به دست آيد. اين تكنيك مي‌تواند تومورهاي را مكان‌يابي كند، اما اغلب تومورهاي تخمداني سرطاني نيستند و تنها راه براي تشخيص آنكه آيا تومورهاي مشاهده شده سرطاني هستند يا تومور خوش‌خيم، عمل جراحي است.

بنابراين بيماريابي از طريق سونوگرافي از راه واژن به تنهايي باعث خواهد شد،‌ به ازاي هر مورد تشخيص تومور در تخمدان، تعداد زيادي جراحي‌هاي غيرضروري انجام شود. در مقابل استفاده از غربالگري براي سرطان روده بزرگ و سرطان گردن رحم (به ترتيب از طريق كولونوسكوپي و پاپ اسمير) مي‌تواند بدون انجام جراحي عمده سرطان‌ها را تشخيص دهد.

o        آزمايش غربالگري با CA125: CA125 پروتئيني است كه است كه اغلب بوسيله سلول‌هاي سرطاني تخمدان توليد مي‌شود و در خون گردش مي‌كند. ميزان CA125 در حدود 80 درصد زناني كه سرطان تخمدان دارند ‌بالا مي‌رود،‌ اما تنها 50 درصد اين زنان بيماري در مراحل اوليه دارند. بنابراين CA125 به اندازه كافي در كشف زودرس سرطان تخمدان حساس نيست: به عبارت ديگر نيمي از زناني را كه سرطان در مراحل اوليه دارند،‌ را نمي‌تواند كشف كند. اين آزمايش به اندازه كافي اختصاصي هم نيست، چرا كه در بسياري از بيماري‌هاي ديگر از جمله سرطان‌هاي ديگر، آندومتريوز، فيبروئيد رحمي و عفونت‌هاي لگني نيز مثبت مي‌شود.

 

روش‌ هاي درمان سرطان تخمدان

سرطان تخمدان متاسفانه به علت آنكه در 75 درصد موارد پس از گسترش آن به فراتر از تخمدان و ديگر اعضاي بدن (كه شكم در دسترس‌ترين آن مي‌باشد) تشخيص داده مي‌شود، بسيار خطرناك و مرگبار است. اگر سرطان تخمدان در مراحل اوليه باشد و مورد معالجه قرار گيرد، ممكن است درمان شود. درمان معمولاً شامل تركيبي از پرتودرماني، شيمي‌درماني و جراحي است. نتيجه درمان به ميزان گسترش بيماري و نوع سرطاني كه فرد به آن مبتلا است بستگي دارد.

درمان موضعي: جراحي و پرتودرماني از درمان‌هاي موضعي هستند. اين شيوه‌هاي درماني، سرطان تخمدان درون لگن را از بين مي‌برند. در صورتي‌كه سرطان تخمدان به ديگر نقاط بدن منتشر شده باشد، ممكن است از درمان موضعي براي كنترل بيماري در نواحي خاص استفاده شود.

شيمي‌درماني داخل صفاقي (Intraperitoneal Chemotherapy): داروهاي شيمي‌درماني را مي‌توان از طريق لوله‌هاي باريك به‌طور مستقيم درون شكم و لگن فرستاد. اين داروها، سرطان درون شكم يا لگن را از بين برده يا تحت كنترل قرار مي‌دهند. در بيشتر زنان مبتلا به سرطان تخمدان پس از جراحي از شيمي‌درماني استفاده مي‌شود. گاهي قبل از جراحي شيمي‌درماني مي‌شوند.

شيمي‌درماني سيستميك (فراگير): هنگامي‌كه شيمي‌درماني به‌صورت تزريقي يا خوراكي انجام مي‌شود داروها وارد جريان خون شده و سرطان را در تمام بدن نابود كرده يا تحت كنترل قرار مي‌دهند.

جراحي: در اين روش، جراح برشي بر روي ديواره شكم ايجاد مي‌كند و در صورت مشاهده سرطان تخمدان، تمام بخش‌هاي زير يا بعضي از آنها را خارج مي‌كند:

o        هم تخمدان و هم لوله رحم (Salpingo-Oophorectomy).

o        برداشتن رحم (هيستركتومي)

o        امننتوم(چادرينه - Omentum) [لايه‌اي نازك و چربي مانند از بافت كه روي روده‌ها را پوشانده است]

o        غدد لنفاوي نزديك به محل سرطان

o        نمونه‌هايي از بافت لگن و شكم

نكته: جراحي در زناني كه هنوز يائسه نشده‌اند ممكن است باعث به‌وجود آمدن احساس گرگرفتگي، خشكي واژني (مهبلي) و عرق كردن هنگام خواب گردد. دليل به‌وجود آمدن اين حالت‌ها قطع ناگهاني هورمون‌هاي زنانه (استروژن و پروژسترون) است.

پرتودرماني:در پرتودرماني (راديوتراپي) از پرتوهايي با انرژي زياد براي از بين بردن سلول‌هاي سرطاني استفاده مي‌شود. دستگاه بزرگي، پرتو را روي نقاط موردنظر هدف‌گيري مي‌كند. پرتو درماني در ناحيه شكم و لگن گاهي باعث به‌وجود آمدن حالت تهوع، استفراغ، اسهال يا مدفوع خوني مي‌شود

 

دانلود فايل ورد...دانلود فايل pdf

تاریخ :
1396/08/03
تعداد بازدید:
43
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0

ارسال نظرات
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal