۱۳۹۶ جمعه ۳۰ تير
آشنايي با اورژانس115

تاريخچه اورژانس پيش بيمارستاني ايران:

پس از حادثه دردناك فرو ريختن سقف انتظارفرودگاه مهر آباد  تهران بدليل ارتعاشات ناشي از سرو صداي موتور جت هاي غول پيكر در سال 1352 كه طي آن 16 نفر كشته و 11 تن مجروح شدند نياز به طراحي سيستمي كه بتواند در چنين موقعيتهاي به كمك مصدومين و مجروحين بشتابند احساس شد. در همين راستا سيستم اورژانس پيش بيمارستاني با همكاري كشور امريكا در سال 1354 راه اندازي شد ..

يك سال بعد يعني در سال 1355 اورژانس پيش بيمارستاني در جهرم راه اندازي شد و همزمان در مركز خفر شروع به كار كرد .

 

كار اورژانس 115 چيست؟

وظيفه اورژانس پيش بيمارستاني رسيدگي به موارد فوريتهاي پزشكي و ارائه خدمات به مصدومين و بيماران اور‍ژانسي مي باشد. در واقع كار اين مجموعه از صحنه حادثه آغاز شده و در مركز درماني به پايان مي رسد.

 

به چه مواردي فوريتهاي پزشكي گفته مي شود؟

بيماريها و حوادث اورژانس به مواردي اطلاق مي گردند كه در صورت عدم ارائه به موقع اقدامات امدادي - درماني ، منجر به صدمات عضوي و يا جاني و نيز مشكلات رواني بيمار ميشود.

 

مثالهايي از موارد اورژانس:

 

-          اورژانس هاي قلبي

احساس درد و سنگيني يا فشار در قفسه سينه و احساس سوزش در ناحيه پشت جناغ، مواردي است كه ما را به درد با منشاء قلبي مشكوك مي نمايد.

از علائم همراه بيماري هاي قلبي ، تنگي نفس ناگهاني ، ضربان نا منظم قلب به شكل ناگهاني ، فشارخون بالا و يا افت فشار خون ،حالت تهوع و استفراغ،تعريق و سوزش معده و عدم هضم غذا مي باشد.

 

-          اورژانس هاي تنفسي

يكي از نشانه هاي هشدار دهنده بيماري هاي تنفسي ، تنگي تنفس است. بايد توجه داشت كه " تنگي نفس به معناي تنفس تند نيست" بلكه حالتي است كه فرد در آن وضعيت به سختي و به شكل غير عادي تنفس مي كند.

 

-          اورژانس هاي گوارشي

از مواردي كه در بيماريهاي گوارشي، نياز به مداخله اورژانس دارد، مي توان به خونريزي هاي گوارشي ( استفراغ خوني يا مدفوع قيري شكل)، درد شكم به شكل حاد كه با حساسيت شكم ، استفراغ و يا بي اشتهائي همراه است اشاره كرد. عوارض ناشي از ضربه هاي شديد به شكم نيز جزو موارد اورژانس تلقي مي شود.

 

-          اورژانسهاي زنان و زايمان

در خانم هاي باردار، هرگونه سقط، تشنج، فشار خون بالا به همراه تاري ديد و تورم دست و پا ، خونريزي هاي شديد و شروع دردهاي زايماني در صورتي كه دسترسي به پزشك ميسر نباشد، به عنوان بيماري هاي اورژانس مطرح هستند.

 

-          اورژانس هاي اعصاب

موارد زير در بيماري هاي اعصاب ، نياز به مداخله اورژانس دارند:

1-     تشنج و حمله صرعي

2-     سكته مغزي با علائم فلج اعضا، اختلال تكلم و موارد ديگر

3-     اختلال سطح هوشياري

4-     سردردهاي شديد و ناگهاني به همراه سفتي گردن و استفراغ مكرر

5-     ضربه به جمجمه يا ستون فقرات به دنبال سقوط از بلندي ها و يا تصادف با خودرو

 

-          اورژانسهاي محيطي و شغلي

حوادث محيطي و شغلي، طيف وسيعي از موارد اورژانس را در بر مي گيرند كه مهم ترين آنها عبارتند از:

تصادف با وسائط نقليه ، سقوط از بلندي ، سوختگي ، برق گرفتگي ، ريزش آوار ، مسموميت هاي داروئي و شيميائي ، خودكشي ، گزيدگي توسط مار، عقرب و ساير جانوران ، غرق شدگي.

 

-          اورژانس هاي دستگاه اسكلتي

 

اين بيماريها عبارتند از شكستگي هاي باز يا بسته استخوان ها ، در رفتگي در مفاصل و اندام ها ، پارگي وسيع بافت نرم در اندام هاي بدن.

 

 اجزاء يك واحد امدادي اورژانس پيش بيمارستاني 115 چيست؟

1-     پرسنل تخصصي (پرسنل با تحصيلات دانشگاهي -مدارك تحصيلي فوريتهاي پزشكي ، پرستاري و بيهوشي)

2-     تجهيزات تخصصي اورژانس پيش بيمارستاني از جمله وسايل ثابت سازي و انتقال بيمار ، كيف احياء به همراه داروهاي ضروري و وسايل مديريت راه هوايي مي باشد.

3-     وسيله نقليه كه بسته به محل ماموريت و نوع ماموريت متفاوت مي باشد (خوردروي آمبولانس ، موتور سيكلت يا هلي كوپتر امداد)

 

 

خودروي آمبولانس (تيپB)

بالگرد اورژانس (مديكوپتر)

موتورلانس

 bus-ambulanceاتوبوس آمبولانس

 

 واحد اعزام شده در محل حادثه با انجام معاينه اوليه و گرفتن شرح حال از بيمار ، اقدامات اوليه از جمله باز كردن راه هوايي ، كنترل خونريزي و ثابت سازي اندام شكسته را انجام مي دهد در ادامه با كمك وسايل مخصوص حمل بيمار ، مصدوم را به داخل آمبولانس انتقال داده و ضمن هماهنگي با اتاق فرمان براي تعيين مركز درماني پذيرنده بيمار ، ادامه درمان بيمار را در داخل آمبولانس انجام خواهد داد. چنانچه تعداد مصدومين درمحل حادثه بيش از يك مورد باشد و همگي نياز به انتقال به مراكز درماني داشته باشند ، اولين واحد امدادي اعزام شده به محل وظيفه بررسي همه مصدومين و انجام اقدامات اوليه براي آنها را دارد در واقع اين واحد اعزامي وظيفه فرماندهي حادثه در بعد سلامتي صحنه حادثه را برعهده داشته و به دسته بندي مصدومين از نظر اولويت رسيدگي و دريافت خدمات اورژانسي و انتقال مي پردازد.

 

چگونه با برقراري‌ تماس‌ تلفني‌ از خدمات اورژانس استفاده كنيم؟

IMG_2783وقتي‌ با تلفن‌ اورژانس‌ ( شماره 115)تماس‌ مي‌گيريد، در مورد وضعيت فعلي بيمار و نوع حادثه از شما سوال مي شود. اگر با چندين‌ مصدوم‌ مواجه‌ شده‌ايد، در درخواست خود به تعداد مصدومين و نوع آسيب آنها اشاره كنيد اينكار باعث افزايش سرعت عمل و دقت تصميم گيري در پرسنل اتاق فرمان اورژانس خواهد بود. اگر در مورد موقعيت‌ مكاني‌ خود مطمئن‌ نيستيد، هراس‌ به‌ خود راه‌ ندهيد. سعي‌ كنيد از افراد محلي و اطرافيان‌ موقعيت‌ جغرافيايي‌ محل‌ را جويا شويد.

در تماس‌ با اتاق فرمان اورژانس‌ سعي‌ كنيد خونسردي‌ خود را حفظ‌ كنيد تا بتوانيد تمام‌ اطلاعات‌ موردنياز را ارايه‌ كنيد.

 

 اطلاعاتي‌ كه بايد در اختيار اورژانس‌ قرار دهيد؟

 

جزييات‌ زير ضروري‌ هستند:

- شماره‌ تلفن خودتان

- محل‌ دقيق‌ حادثه

در صورت‌ امكان‌، نام‌ يا شماره‌ جاده‌ را بدهيد. هرگونه‌ تقاطع‌ يا نشانه‌ ديگر را ذكر كنيد.

- نوع و سنگيني مورد اورژانس ، به عنوان مثال «حادثه رانندگي دو ماشين جاده مسدود شده و سه نفر گير افتاده است»

- تعداد، جنس‌ و سن‌ تقريبي‌ مصدومان‌ و هر چيزي‌ كه‌ در مورد وضعيت‌ آنها مي‌دانيد؛ به‌عنوان‌ مثال‌ «مرد، پنجاه‌ و چند ساله‌، مشكوك‌ به‌ حمله‌ قلبي‌، ايست‌ قلبي‌».

- جزييات‌ هر نوع‌ خطر مثل‌ گاز، مواد سمي‌، صدمه‌ خطوط‌ نيرو يا وضع‌ آب‌ و هوا (مثلاً مه‌ يا جاده‌ يخ‌ زده‌)

 

 اقدامات افراد حاضر در صحنه تا رسيدن واحد امدادي اورژانس 115 چيست ؟

بعد از برقراري تماس با شماره 115 و دادن شرح حال بيمار و آدرس محل حادثه به موارد زير توجه نموده و خود و ديگران را ملزم به رعايت آنها بدانيد.

1-سعي كنيد آرامش خود را حفظ كنيد و ديگران را نيز به آرامش و پرهيز از اقدام عجولانه تشويق نماييد.

2-راه را براي رسيدن نيروهاي امدادي به محل حادثه باز نگه داريد چنانچه باز كردن مسير نياز به كمك نيروي پليس دارد حتما موارد را با پليس 110 در ميان بگذاريد. در تصادفات چنانچه محل حادثه در نقطه اي قرار دارد كه هر لحظه امكان ورود ماشين هاي ديگر به محل حادثه و خطر برخورد با مصدومين و خودرو آنها وجود دارد ( بعد از پيچ يا نقاط كور)، در فاصله اي دورتر از محل حادثه ديگررانندگان را از وجود خطر در مسير آگاه سازيد.

3-وسيله نقليه خود را در محلي دورتر از محل حادثه پارك كنيد.

 

4-از جابجا كردن مصدوميني كه امكان صدمات سرو گردن و ستون فقرات در آنها وجود دارد بپرهيزيد. چنانچه محل حادثه احتمال آسيب بيشتر را براي مصدوم بهمراه دارد مانند زماني كه اتومبيل آتش گرفته و يا در حال سقوط در پرتگاه است با رعايت احتياط و با حداقل حركت ، مصدوم را از محل خارج سازيد.

5-چنانچه مصدوم در محل حادثه گير افتاده مانند شخصي كه در اثر تصادف در اتومبيل خود حبس شده و دربها باز نمي شود حتما از نيروهاي امداد نجات ( در شهرها آتش نشاني و در جاده هلال احمر ) تقاضاي كمك نماييد و حتي المقدور از اقدام براي رها سازي بيمار در شرايط عادي بپرهيزيد.

6-هرگز به بيمار و مصدوميني كه هوشياري آنها كامل نيست آب و غذا ندهيد زيرا بدليل عدم هوشياري كامل و ناتواني در بلع ، ممكن است آب و غذايي به بيمار مي دهيد راه هوايي بيمار را ببند و باعث خفگي وي شود.

 

 

در هنگام تماس با فوريتهاي پزشكي (115) چه مسائلي را بايد رعايت كنيم؟

- حفظ خونسردي

- پاسخگويي به سوالات پزشكان و پرستاران 115 (در مورد سن، جنس و تعداد مصدومين ، سابقه‌ي بيماري، نحوه‌ي بروز حادثه)

- دادن نشاني كامل و در صورت امكان نام يا شماره كوچه و خيابان (اگر در مورد موقعيت مكاني خود مطمئن نيستيد ، هراس به خود راه ندهيد ، سعي كنيد از افراد محلي واطرافيان موقيعت جغرافيايي محل را جويا شويد).

- بكار بستن توصيه‌هاي پزشكان و پرستاران 115 تا رسيدن اكيپ امدادي

- دادن اطلاعات در خصوص خطرات موجود در محل حادثه مثل وجود مواد سمي ، آسيب سيمهاي برق يا وضعيت آب و هوا (مه يا جاده يخ زده)

 

 

فرآيند امداد خواهي و امداد رساني :

فرايند امداد خواهي و امداد رساني از تماس با شماره 115 شروع شده و در مرحله تحويل بيمار به اولين مركز درماني پايان مي پذيرد كه به همين دليل به آن اورژانس پيش بيمارستاني گفته مي شود . در واقع كار اورژانس پيش بيمارستاني از صحنه حادثه تا مركز درماني تعريف شده و بعد از رسيدن به اولين مركز درماني بيمار يا مصدوم خود را به آنها تححويل مي دهد. بر اساس نماد ستاره حيات فرايند امداد خواهي و امداد رساني داراي شش مرحله به شرح زير مي باشد :

 

1-     تماس با شماره 115 براي امداد خواهي:

براي اينكه يك فرايند امداد خواهي شكل بگيريد بايستي افراد حاضر بر بالين بيمار يا مصدوم با شماره 115 تماس بگيرند.اين شماره در سراسر كشور يكسان بوده و بر روي اتاق فرمان فوريتهاي پزشكي زنگ مي خورد.

2-     گرفتن شرح حال تلفني:

پرسنل اتاق فرمان شامل: پزشك ، پرستار و اپراتور بي سيم مي باشندكه در اين بين كارشناسان پرستاري به تماسهاي امدادخواهي پاسخ مي دهند. وظيفه اين كارشناسان گرفتن شرح حال تلفني از وضعيت بيمار مي باشد ودر صورتيكه شرح حال بيمار نشان دهنده حالت فوريتهاي پزشكي باشد براي گرفتن آدرس محل حادثه و اعزام واحد امدادي اقدام مي كنند.

تذكر : چنانچه شرح حال ارائه شده مربوط به موارد فوريتهاي پزشكي باشد، پس از گرفتن آدرس دقيق، نزديك ترين واحد امدادي به محل از طريق بي سيم يا تلفن اعزام خواهد شد. در مواردي كه وضعيت بيمار اورژانسي نباشد با دادن اطلاعات لازم به تماس گيرنده وي را براي انجام اقدامات لازم راهنمايي مي كنند.

 

3-     اعزام نزديكترين واحد امدادي به محل حادثه :

با توجه به پراكنده بودن واحد هاي امدادي اورژانس پيش بيمارستاني در سطح شهرها و جاده ها ، اتاق فرمان اورژانس ضمن تماس با نزديكترين واحد امدادي به محل حادثه آنها را براي انجام ماموريت فراخوان مي كند. اين پراكندگي در جاده ها بر اساس فواصل و در شهر ها بر اساس تعداد جمعيت تعريف شده اند.

در زمان اعزام واحد امدادي به محل حادثه ، اطلاعات لازم در مورد آدرس و شرح حال مصدوم حادثه از طريق بي سيم در اختيارپرسنل قرار مي گيرد و كليه زمانها (اعلام ماموريت، حركت به محل ، رسيدن به محل ، حركت از محل، رسيدن به مركز درماني) در اتاق فرمان توسط اپراتور بي سيم ثبت مي گردد.در اتاق فرمان كليه تماسهاي تلفني و بي سيمي از طريق سيستم ضبط مكالمات با درج تاريخ و زمان دقيق ثبت مي گردد. در اعزام واحد امدادي، انتخاب نوع واحد امدادي بر اساس نوع حادثه و دسترسي به محل حادثه و داشتن كمترين زمان رسيدن بر بالين بيمار ميباشد و ممكن است بصورت اعزام واحد آمبولانس ، موتورلانس يا مديكوپتر و حتي در موارد امداد دريايي كشتي اورژانس باشد.

يكي از مشكلات موجود در راه امداد رساني به حوادث خصوصا حوادث جاده اي وجود ترافيك در مسير هست كه اغلب توسط افراد حاضر در صحنه كه براي تماشاي صحنه حادثه از سرعت خود كم كرده اند يا حتي در محل توقف نموده اند بوجود مي آيد.بهترين اقدام و كمك افراد حاضر در صحنه حادثه براي تسريع در فرانيد امداد رساني اين هست كه راه را براي نيروهاي امدادي باز كنند و خودروي خود را در نقطه اي دور از محل حادثه پارك نمايند.ضمن اينكه توقف بي مورد در صحنه حادثه ممكن است بدليل وجود خطرات ثانويه در اينگونه صحنه ها باعث آسيب افراد غير از مصدوم حادثه نيز بشود.

افراد حاضر در صحنه حادثه بايد به اين نكته توجه داشته باشند كه تا حد امكان از جابجا كردن مصدوم تصادفي در صحنه حادثه خودداري كنند زيرا حركت ناگهاني و جابجا كردن مصدوم خطر آسيب به ستون فقرات و قطع نخاع را به همراه دارد.

 

4-     رسيدن واحد امدادي به محل و انجام اقدامات فوري درمحل

 

زمانيكه واحد امدادي به محل حادثه رسيد، ضمن رعايت ايمني صحنه ، اقدام به گرفتن شرح حال بيمار و انجام معاينه فوري مي نمايد. يك سري از مشكلات بيمار يا مصدوم حادثه در اولويت رسيدگي هستند مثل باز كردن راه هوايي و رفع انسداد آن و يا كنترل خونريزي كه تكنسين هاي فوريتهاي پزشكي با تجهيزات و امكاناتي كه در دسترس دارند براي رفع مشكلات بيمار اقدام خواهند كرد. برخي از مواردي كه نياز به اقدام فوري دارد و بايستي خدمات در صحنه حادثه به بيمار ارائه شود عبارتند از:

رفع انسداد راه هوايي، كنترل خونريزي،ثابت سازي اندامها ، احياء قلبي ريوي، رگ گيري و شروع مايع درماني مي نمايد.

 

5-     انتقال بيمار به داخل آمبولانس و حركت به سمت مركز درماني :

پس از انجام اقدامات فوري، شرح حال بيمار از طريق تلفن يا بي سيم به اطلاع پزشك اتاق فرمان رسانده شده و پزشك درخصوص نوع مراقبت و داروهاي مصرفي پرسنل را راهنمايي مي كند.

تصميم گيري در مورد اينكه بيمار به كدام مركز درماني انتقال داده شود برعهده اتاق فرمان مي باشد. ملاكهاي اتاق فرمان براي انتخاب نوع مركز درماني شامل :

 

- فاصله مركز درماني از محل حادثه

- مشكل بيمار و وضعيت فعلي وي از نظر بدحال بودن و نوع خدمات قابل ارائه در مركز درماني مورد نظر مي باشد.بطور مثال در بسياري از موارد بيمار به يك مركز درماني نزديك است كه در حال حاضر نوع خدمت لازم را ارائه نمي كند و يا تخت خالي در اورژانس ندارد كه در اين صورت بيمار توسط واحد امدادي به مركز درماني ديگري كه در اولويت قرار دارد انتقال داده مي شود.

براي انتقال بيمار به داخل آمبولانس وسايل و امكاناتي چون برانكارد آمبولانس، صندلي پله يا برانكارد برزنتي ممكن است استفاده شود. البته در موارد ترومايي ( موارد همراه با ضربه) ابتدا اندامهاي مصدوم با وسايل لازم مثل تخته پشتي بلند و يا انواع آتل ثابت سازي شده و سپس به روش ايمن به داخل آمبولانس منتقل مي گردد.

 

زمانيكه بيماربه داخل آمبولانس انتقال داده شد اقدامات تكميلي از جمله معاينه كامل و گرفتن شرح حال تكميلي انجام مي شود. در مسير انتقال بيمار به مركز درماني علايم حياتي بيمار تحت نظر بوده و در صورت نياز ، اقدامات درماني تكميلي مثل تجويز دارو و اكسيژن براي وي انجام مي شود.

 

6-     تحويل بيمار به مركز درماني:

زمانيكه واحد امدادي به مركز درماني رسيد بيمار يا مصدوم را به پزشك يا مسئول اورژانس با دادن شرح حال و پركردن فرم گزارش ماموريت تحويل مي دهد و در اينجا ماموريت اين واحد امدادي به پايان مي رسد.

 

آشنايي با تاريخچه علامت ستاره زندگي : (نماد اورژانس پيش بيمارستاني)

در سال 1862 ژان هنري‌ دونان يك تاجر سوئيسي طي سفرهاي تجاري خود از منطقه اي بنام سولفورينو ميگذشت كه صحنه جنگي برخورد كرد و از نزديك ديد كه مجروحان زيادي در جنگ بدليل جراحات مختصر و دريافت نكردن كمك جان خود را از دست مي دهند. او پس از اين سفر آنچه را ديده بود در كتابي بنام خاطره‌اي از سولفرينو شرح داد و خواستار تشكيل جمعيت‌هاي امدادي داوطلب براي تسكين آلام اين‌گونه آسيب‌ديدگان از جنگ شد. وي پيشنهاد داد كه خدمت به زخمي‌هاي نظامي، فعاليتي بي‌طرف محسوب شود و انجمن ژنوي امور عام المنفعه با علاقه وافر از پيشنهاد وي استقبال كرد. در نهايت كنفرانس بين‌المللي ژنو با شركت نمايندگان 16 كشور در سال 1864 موافقتنامه اي را براي بهبود وضع مجروحان نظامي ميدان جنگ تدوين كرد و بعد از آن با توجه به استقبال كشورها جمعيت صليب سرخ جهاني تشكيل شد.

به خاطر مليت دونان، صليبي سرخ بر زمينه‌اي سفيد (برعكس پرچم سوئيس) به عنوان نماد و علامت اين جمعيت انتخاب شد. دولت عثماني در سال 1876 به جاي استفاده از نشان صليب‌سرخ از معكوس رنگ‌هاي پرچم خود يعني هلال‌احمر در زمينه سفيد براي جمعيت‌ملي خود استفاده كرد. در سال 1963 ميلادي، در 88 كشور جهان جمعيت‌هاي ملي صليب‌سرخ پديدآمد.sois

دولت ايران در سال 1301 جمعيت ملي خود را تأسيس كرد، ولي به جاي استفاده از نشان صليب‌سرخ و يا هلال‌احمر علامت شير و خورشيد سرخ را به عنوان نشان جمعيت خود انتخاب كرد. علامت شير و خورشيد در كنفرانس ژنو در سال 1929 به عنوان نشان سوم مورد حمايت بين‌المللي، به تصويب رسيد. از آن پس 3 نشان صليب‌سرخ، هلال‌احمر و شير و خورشيدسرخ به عنوان نشانه‌اي رسمي و بين‌المللي شناخته شد.

پس از پيروزي انقلاب‌‌اسلامي و در سال 1359 دولت ايران با ارسال نامه‌اي به دولت سوئيس ، اعلام كرد كه استفاده از شير و خورشيد سرخ را به حالت تعليق درآورده و به جاي آن از نشان هلال‌احمر استفاده خواهد كرد.

 

تشكيل جمعيت صليب سرخ بعنوان نيروي امدادي داوطلب تجربه خوبي براي كمك كردن به مردم در حوادث بزرگي مانند سيل ، زلزله و جنگ بود ولي هر روز حوادث ناگوار زيادي در محيط زندگي براي انسانها رخ مي داد كه نياز به كمك فوري داشتند ولي دسترسي سريع براي دريافت اين خدمات بخصوص خدمات تخصصي فوريتهاي پزشكي وجود نداشت. بطور مثال فردي كه از يك بلندي سقوط مي كند و دچار شكستگي در اندامها مي شود يا فرديكه دچار درد قلبي شده و الان نياز فوري به كمك دارد يا كسي كه بر اثر حوادث كار دچار آسيب شده. بر همين اساس اولين بار در كشور آمريكا سيستمي براي رسيدگي به موارد فوريتهاي پزشكي و با امكان ارائه خدمات 24 ساعته بوجود آمد كه نام اين سيستم را اورژانس پيش بيمارستاني گذاشتند.(Pre-hospital system) براي اينكه مردم اين مجموعه جديد را بشناسند نمادي برگرفته از همان صليب را در نظر گرفتند و اين بار بجاي صليب 4 پره آنرا 6 پره ساختند (هر پره نمادي از يك مرحله از كار سيستم اورژانس است) رنگ آنرا نيز مخالف رنگ صليب سرخ يعني به رنگ آبي انتخاب كردند و براي نشان دادن كار تخصصي آن از نماد مار و عصا كه نمادي از علم طب و پزشكي مي باشد استفاده شد. به اين لوگو ستاره زندگي گفته مي شود(Star of life)dr_ems

دليل استفاده از نماد مار و عصا در پزشكي اين است كه در يونان باستان مار را الهه سلامتي و سالم بودن مي دانستند براي همين هم امروز ما به افراد مريض ، بيمار مي گوييم يعني كسي كه مار ندارد يا مار با او نيست. ضمنا نماد عصا برگرفته از عصاي اولين پزشك يوناني بنام اسقلبيوس مي باشد كه تركيب مار (الهه سلامتي) با عصاي اسقلبيوس اكنون بعنوان نماد متداول براي امور پزشكي مورد استفاده قرار مي گيرد.

 
 
 
تاریخ :
1395/12/23
تعداد بازدید:
174
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0

ارسال نظرات
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal