۱۳۹۷ چهارشنبه ۲۷ تير
ويتامين
همه چيز درباره ويتامين D
ويتامين D، ويتاميني است كه براي سلامت بخشي از اندام‌هاي بدن مانند استخوان‌ها، ماهيچه‌ها، دندان‌ها و حتي تقويت سيستم ايمني بدن، ضروري و اهميت بسيار زيادي دارد.
ويتامين D، ويتاميني است كه براي سلامت بخشي از اندام‌هاي بدن مانند استخوان‌ها، ماهيچه‌ها، دندان‌ها و حتي تقويت سيستم ايمني بدن، ضروري و اهميت بسيار زيادي دارد.

 بيشتر زنان در ايران از كمبود وتامين D رنج مي برند البته كمبود ويتامين D تنها به زنان محدود نمي‌شود و مردان هم درگير اين مسئله هستند اما كمتر از زنان. آمار بالا در زنان به دليل شيردهي، بارداري و عوامل ديگر بيشتر است. ‌‏


ويتامين D3 از يك ماده به نام 7-دهيدروكسي كلسترول در پوست ساخته مي‌شود كه به قرار گرفتن در معرض آفتاب نياز دارد.

بعد از ايجاد شكل اوليه، ويتامين D3 طي دو مرحله در كبد و كليه به شكل فعال و قابل اثر در بدن تبديل مي‌شود.

ويتامين D دو نوع اصلي دارد كه به D2 يا ارگوكلسيفرول و D3 يا 1 و 25 دي هيدروكسي كوله كلسيفرول اطلاق مي‌شود.

دارودرماني ويتامين D از همان بدو تولد بايد صورت بگيرد و افراد در سنين مختلف به مقادير متفاوتي از آن نياز دارند.

 هر 1 ميكرو گرم ويتامين D3 معادل 40 واحد از آن است.

شكل‌هاي مختلف دارويي

ويتامين D3 در ايران به صورت زير
است:
1)كپسول‌هاي نرم حاوي 1000 واحد ويتامين D3
2)كپسول‌هاي نرم حاوي 2000 واحد ويتامين D3
3)كپسول‌هاي نرم حاوي 50000 واحد ويتامين D3
4)آمپول‌هاي حاوي 300000 واحد ويتامينD3

ميزان مصرف ويتامين D3:
ميزان مصرف روزانه مورد نياز ويتامين D3 در نوزادان0 تا 12 ماه 400 واحد در روز، در افراد 1 تا 70 سال 600 واحد در روز، در افراد بالاي 70 سال 800 واحد در روز و در مادران باردار و شيرده 600 واحد در روز است.

سوء تغذيه ويتامين D3 يا عدم تماس كافي با نور خورشيد:
اگر فقط دست‌ها و صورت در معرض نور خورشيد باشند، ويتامين D كافي در بدن ساخته نمي‌شود كه اين مقدار با مصرف ضدآفتاب به صفر مي‌سد. بنابراين فرد بايد از مكمل‌ها استفاده كند.

مقادير كافي ويتامين D فقط در صورتي در بدن توليد مي‌شود كه تمام سطح بدن فرد هر روز به مدت 20 دقيقه در معرض نور خورشيد باشد.

در ايران حداقل 80 درصد كودكان به درجات شديد و بيش از 90 درصد آن‌ها به درجات متفاوتي دچار كمبود ويتامين D3
هستند.

نشانه هاي كمبود ويتامين D در اطفال و كودكان:

اسپاسم عضلاني، سيروز و مشكلات تنفسي در اطفال. البته اين نشانه‌ها مربوط به كمبود كلسيم است كه در نتيجه‌ي كمبود ويتامين D ايجاد مي‌شود.

نرمي استخوان، پرانتزي شدن پاها، درد استخوان به ويژه در ناحيه‌ي پاها، درد ماهيچه و ضعف عضلاني در كودكان، كه با نام راشيتيسم شناخته مي‌شود.

رشد بدني كم و قد بيشتر از وزن تحت تاثير كمبود ويتامين D است. در اين حالت ممكن است كودك براي شروع به راه رفتن تمايلي نداشته باشد.

تأخير در دندان درآوردن اطفال

كج خلقي

نشانه‌هاي كمبود در بزرگسالان:

خستگي عمومي بدن، دردهاي مبهم و كلي كه البته نشانه‌ي خاص اين مورد نيست.

ضعف ماهيچه‌اي

درد استخواني در اثر فشار ناچيز (بيشتر در ساق پا و دنده‌ها)

ضعف در ايستادن و بالا رفتن از پله و در مراحل پيشرفته‌تر لنگيدن

درد استخوان بخصوص در دنده، مفصل ران، كف پا و ران، علايم شايع كمبود اين ويتامين است.

دوز پيشگيري در كودكان:
كودك تغذيه شونده با شير مادر، 400 واحد در روز تا زمانيكه كودك قادر باشد روزانه به ميزان 1000 سي سي ليتر از شير غني شده با ويتامين D تغذيه كند.

كودك تغذيه شونده با شير خشك، روزانه 400 واحد نياز دارد.

دوز پيشگيري در بزرگسالان: 6000 واحد در روز يا 50000 واحد در هفته تا 8 هفته تا زماني كه آزمايشات، سطح ويتامين D3 را بالاي ng/ml 30 نشان دهند. بعد از رسيدن به اين سطح، روزانه 3000 تا 6000 واحد به عنوان دوز نگهدارنده استفاده مي‌شود.

دوز درمان در نوزادان:
2000 واحد در روز يا 50000 واحد در هفته تا 6 هفته تا زماني كه آزمايشات، سطح ويتامين D3 را بالاي ng/ml 20 نشان دهند. بعد از رسيدن به اين سطح، روزانه 1000 تا400 واحد به عنوان دوز نگهدارنده استفاده مي‌شود.

دوز درمان در كودكان و بزرگسالان: 6000 واحد در روز يا 50000 واحد در هفته تا 8 هفته تا زماني كه آزمايشات، سطح ويتامين D3 را بالاي ng/ml 30 نشان دهند. بعد از رسيدن به اين سطح، روزانه 1000تا 600 واحد به عنوان دوز نگهدارنده در كودكان و 2000 تا 1500 واحد در بزرگسالان استفاده مي‌شود.

 بانوان باردار:
بي‌خطر بودن مصرف بيش از 600 واحد در روز براي مادران باردار اثبات نشده‌است.

مطالعه روي حيوانات نشان داده‌است كه زيادي ويتامين D3 با بروز ناهنجاري‌هاي در جنين همراه بوده‌است. در عين حال بايد توجه داشت خطر
كمبود ويتامين D3 در مادران براي جنين بيش از خطر زيادي آن است.

توصيه‌هاي غذايي درباره ويتامين D3:
اين ويتامين در زرده تخم مرغ، ماهي‌هاي چرب، شير غني‌شده، غلات و حبوبات به وفور يافت مي‌شود.

 از آنجايي‌كه استفاده مكرر از غذاهاي چرب حاوي ويتامين D3 مي‌تواند عوارضي را به دنبال داشته باشد، لذا توصيه مي‌شود در مصرف اين غذاها دقت شود و در صورت كمبود از مكمل‌هاي حاوي اين ويتامين استفاده شود.

بهترين زمان مصرف اين ويتامين بعد از وعده غذايي تا 1 ساعت پس از آن است.

عوارض جانبي و مسموميت با ويتامين D3:
از عوارض مهم و زودرس ويتامين D3 مي‌توان به رسوب كلسيم در بافت‌هاي نرم از جمله قلب، اختلال عملكرد كليه، ضعف، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، پر ادراري، پر نوشي و غيره اشاره نمود.

مصرف روزانه 60000 واحد ويتامين D3 مي‌تواند به زيادي كلسيم خون منجر شود كه علائمي مانند بي‌اشتهايي، سختي و درد مبهم عضلاني، يبوست، اسهال، وزوز گوش، سنكوپ، اختلال عملكرد كبد و كليه و غيره را در پي دارد.

در صورت مشاهده علائم فوق بايد مصرف ويتامين D سريعا قطع شود و از مايعات و رژيم غذاي با كلسيم كم استفاده نمود و اگر اين وضعيت تشديد پيدا كرد فرد سريعا بايد خود را به يك مركز درماني برساند تا اقدامات حمايتي مورد نياز صورت بگيرد.

در افرادي كه شاخص توده بدني (BMI ) بالاتر از 30 دارند(چاقي درجه 1)، در ريسك بالايي براي كمبود ويتامين D هستند. لذا اين افراد به سطح بالاتري از ويتامين D در روز نيازمند.

تداخلات مهم دارويي:
مصرف هم‌زمان ويتامين D و مشتقات آلومينيوم مانند آلومينيوم هيدروكسايد، باعث افزايش جذب آلومينيوم مي‌شود كه بايد از مصرف اين دو دارو با هم شديدا خودداري شود.

هنگام مصرف با داروهايي مثل ديگوكسين و وراپاميل، زيادي كلسيم خون مي‌تواند منجر به بي‌نظمي ضربان قلب شود.

مصرف هم‌زمان با كلستيرامين و پارافين مايع، جذب خوراكي ويتامين D را مختل مي‌سازد.

كورتيكواستروئيد ها يا به اصطلاح كورتون‌ها برخلاف اثر ويتامين عمل مي‌كنند.

كاربامازپين، فني‌توئين، فنوباربيتال و پيريميدون سرعت متابوليسم ويتامين D را افزايش داده و نيمه عمر آن را كم مي‌كنند.

مصرف آنتي اسيدهاي حاوي منيزيم مانند منيزيم هيدروكسايد در بيماران دياليزي ممكن است سبب بالا رفتن غلظت منيزيم خون شود.

آموزش بيمار و خانواده:

از افزايش خودسرانه مقدار دارو خودداري كنيد.

از خرد كردن و جويدن دارو بپرهيزيد.

در صورت بروز هر يك از نشانه‌هاي زير با پزشك تماس بگيريد:
ضعف زياد، ادرار زياد، سردرد، بي‌اشتهايي، دل‌پيچه، اسهال، يبوست، تشنگي زياد، دردهاي عضلاني و اسكلتي و خشكي دهان.

چ از مصرف طولاني مدت پارافين مايع خوراكي به صورت هم‌زمان با ويتامن D خودداري كنيد.

از مصرف هم‌زمان اين ويتامين با آنتي اسيدهاي حاوي منيزيم به ويژه در بيماراني كه دياليز مي‌شوند خودداري كنيد.

دكتر فاطمه احمدي، داروساز و كارشناس امور دارو معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشكي جهرم
تاریخ:
1397/03/29
تعداد بازدید:
100
منبع:
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0

ارسال نظرات
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal